Демир баба теке (Ντεμίρ Μπαμπά τεκέ)

Ο Демир баба теке, ο τάφος, δηλαδή, του Ντεμίρ Μπαμπά, είναι ένα από τα πιο σημαντικά αξιοθέατα στον αρχαιολογικό χώρο του Сборяново (Σμποριάνοβο), ο οποίος βρίσκεται στην βορειοανατολική Βουλγαρία, 10 χιλιόμετρα από την πόλη Исперих (Ισπερίχ), κοντά χωριό Свещари (Σβεστάρι). Ο τάφος βρίσκεται στο φαράγγι του ποταμού Крапинец (Κραπινέτς), 3 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από τον βασιλικό Θρακικό τάφο του Σβεστάρι.


[19ος αιώνας | πηγή: Wikipedia ]

Το όνομα Сборяново (Σμποριάνοβο) της περιοχής, προέρχεται από την λέξη "сбор" (σμπορ) που σημαίνει "μάζωξη", "πανηγύρι" και έχει την σημασία του, καθώς από τα πολύ παλιά χρόνια ήταν ιερός χώρος και χώρος συγκέντρωσης τόσο για τους Μουσουλμάνους όσο και για τους Χριστιανούς...



Ο Демир баба (Ντεμίρ Μπαμπά), ο "Αυστηρός Πατέρας", είναι ο πιο σεβαστός άγιος των πιστών της Μουσουλμανικής σέκτας των Βούλγαρων Qizilbāš (Κιζίλμπασι - Κιζιλμπάσηδες ή Κοκκινοκέφαλοι ή Ερυθροκέφαλοι), σέκτα ανάλογη με τους Αλεβίτες (ή Αλαουίτες) της Τουρκίας. Το όνομα Alevi (Αλεβί) θεωρείται ότι προέρχεται από τον χαλίφη علي بن أﺑﻲ طالب (Αλί Ιμπν Αμπού Ταλίμπ), ξάδελφο, γαμπρό και θετό υιό του προφήτη Μωάμεθ. Το όνομα Qizilbāš (Κιζίλμπασι - Κοκκινοκέφαλοι) παραπέμπει στο κόκκινο τουρμπάνι που φορούσε ο χαλίφης. Ο χαλίφης Αλί βρίσκεται στην βάση του χωρισμού των Μουσουλμάνων σε Σιίτες και Σουνίτες και την διαμάχη μεταξύ τους... Οι Σιίτες θεωρούν τον χαλίφη Αλί τον πρώτο Ιμάμη και θεωρούν αυτόν και τους απογόνους του νόμιμους διαδόχους του προφήτη Μωάμεθ.






Πάντως, όσες προσπάθειες έχουν γίνει για τον ακριβή προσδιορισμό της καταγωγής του Αλεβιτισμού (Αλαουισμού) έχουν καταλήξει σε αμφιλεγόμενα αποτελέσματα... Πολλοί μελετητές βλέπουν στην φιλοσοφία αυτή ένα προ-ισλαμικό υπόστρωμα. Σίγουρα, πάντως, έχει δεχτεί πολλές επιρροές από άλλες θρησκείες και πολιτισμούς, όπως από τον Χριστιανισμό και τον προ-μουσουλμανικό Ιρανικό πολιτισμό. Πολλοί αλεβίτες θεωρούν τους εαυτούς τους μη μουσουλμάνους...



Αναφορικά με τους Κιζιλμπάσηδες, διάφορες θεωρίες τους θέλουν να προέρχονται από τους Ερυθίνους, αρχαία φυλή της Μικράς Ασίας, που έγιναν αιρετικοί μετά τον εκχριστιανισμό τους με την επωνυμία Παυλικιανοί και πολλοί απ' αυτούς μεταφέρθηκαν κατά καιρούς από τους Βυζαντινούς στο χώρο της Θράκης, όπου αργότερα εξισλαμίστηκαν βιαίως. Είναι πιθανόν να επέλεξαν την ανεκτική σιϊτική μουσουλμανική αίρεση των Αλεβιδών μπεκτασήδων, έτσι ώστε να μπορέσουν να διατηρήσουν τα ήθη και τα έθιμα τους. Οι Μπεκτασήδες ήταν ένα μοναχικό, μυστηριακό μουσουλμανικό τάγμα το οποίο ιδρύθηκε στην κεντρική Μικρά Ασία τον 13ο αιώνα και το οποίο είχε περιλάβει στις τάξεις του και πολλούς αιρετικούς χριστιανούς Νεστοριανούς και Παυλικιανούς. Άλλωστε και η λατρεία των Μπεκτασήδων είχε πάρει πολλά χριστιανικά στοιχεία όπως την χρήση του κρασιού στις μυστηριακές τελετές, την καθιέρωση της λατρείας των δώδεκα ιμάμηδων (κατά τους 12 Αποστόλους), και την καθιέρωση της τριάδας Αλλάχ - Μωάμεθ - Αλί [πηγή: Στο Εσωτερικό της Ροδόπης]. Αναφορές που υπήρχαν παλαιότερα για πράξεις μοιχείας που ακολουθούν τελετές των Κιζιλμπάσιδων, παραπέμπουν στους Αγάθυρσους, αρχαία φυλή η οποία αναφέρεται στον Ηρόδοτο, και στα Ελευσίνια, Ορφικά και Καβείρια Μυστήρια...



Το δόγμα των Αλεβιτών είναι πολύ προοδευτικό. Υποστηρίζουν τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων, τις ίσες ευκαιρίες για τις γυναίκες και είναι ειρηνιστές. Δεν πιστεύουν στην Κόλαση ούτε στον Παράδεισο. Δεν κοιτάνε στη Μέκκα όταν προσεύχονται. Ο Θεός είναι στους ανθρώπους, όχι στα βουνά ούτε στις πέτρες, συνηθίζουν να λένε [πηγή: Ελευθεροτυπία 10.07.2008]. Τέτοια ήταν και η διδαχή του Ντεμίρ Μπαμπα: "Αν ψάχνεις για τον Θεό, τράβα βρες Τον στον άνθρωπο!".



Ο Ντεμίρ Μπαμπά πιστεύεται ότι ήταν μία υπαρκτή προσωπικότητα, ο οποίος έζησε τον 16ο αιώνα. Η λαϊκή παράδοση τον περιγράφει ως σοφό άνθρωπο και θεραπευτή. Η ιστορία λέει ότι κάποτε στην περιοχή είχε πέσει ξηρασία. Όταν ο Ντεμίρ Μπαμπά άκουσε τις προσευχές και την δυστυχία των ανθρώπων, έβαλε το χέρι του πάνω σε έναν βράχο και αμέσως εμφανίστηκε μία πηγή. Προς τιμήν αυτού του θαύματος, η πηγή ονομάζεται "Беш пармак" (Μπες παρμάκ - τα πέντε δάκτυλα).



Μετά τον θάνατο του Ντεμίρ Μπαμπά, οι μαθητές του έκτισαν τον τάφο του (τεκέ) στον χώρο κάτω από την σπηλιά που κατοικούσε. Το 1952 βρέθηκε από ερευνητές χειρόγραφο που αναφέρεται στην ιστορία του Ντεμίρ Μπαμπά και χρονολογείται στα 1716-1717. Με βάση το χειρόγραφο αυτό, είχε γεννηθεί την περίοδο του Σουλτάνου Σουλεϊμάν Α' (1520-1566), χρονολογία που συμπίπτει με την χρονολογία της κατασκευής του τεκέ, η οποία προσδιορίζεται από τους επιστήμονες στην περίοδο 1612-1617. Ο τεκές κτίστηκε πάνω σε Θρακικό ιερό του 4ου με 1ου αιώνα π.Χ.. Τεράστιοι μονόλιθοι του θυσιαστηρίου του ιερού, οι οποίοι θεωρούνται ότι έχουν μαγικές δυνάμεις και δίνουν δύναμη, φαίνονται ακόμα και σήμερα στους τοίχους του. Πριν από την εμφάνιση των Οθωμανών Τούρκων στην περιοχή, κατά την διάρκεια της Πρώτης και της Δεύτερης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας στον χώρο υπήρχε Χριστιανικός ναός.

Μετά τους Βαλκανικούς πολέμους και τις μετακινήσεις των πληθυσμών που προέκυψαν, ο χώρος μετατράπηκε για κάποιο διάστημα σε ναό του Προφήτη Ηλία.



Οι εσωτερικές διακοσμήσεις αποκαταστάθηκαν την περίοδο 1991-1994.



Στην αυλή του τεκέ έχει ανακατασκευαστεί το παλιό Τουρκικό πανδοχείο που υπήρχε εκεί και το οποίο καταστράφηκε το 1976.






Για να φτάσει ο επισκέπτης στον τεκέ πρέπει να κατέβει το "Пътеката на изпитанието" (Πατεκάτα να ιζπητανιέτο), το "Μονοπάτι της Δοκιμασίας". Στα δέντρα δεξιά και αριστερά του μονοπατιού θα εντυπωσιαστεί από τα εκατοντάδες κομμάτια υφάσματος που βρίσκονται κρεμασμένα σε αυτά... Το έθιμο αυτό, το οποίο υποτίθεται ότι χαρίζει τύχη και υγεία, έχει πιθανότατα τις ρίζες του στις αντίστοιχες τελετουργίες που συνδέονταν με την λατρεία της Μεγάλης Μητέρας Θεάς Κυβέλης.




[ENG] Demir baba teke has been announced as ancient Bulgarian ruin in 1927. Over the ancient Thracian sanctuary ruins of IV-I century b.C. a tomb-temple has been build in XVII century of the Allah saint Demir baba - a historical person and a spiritual leader. In a historical source he has been described as a man of wisdom and a medicine-man. A legend tells about an unrecorded dry. When Demir baba heard the prayers of the suffering people and put his hand in the rock, a water spring came out with magical characteristics. In the memory of that miracle, the spring source is still called "Besh parmak" (The five fingers). At that place, religious traditions with thousands of years history have been weared. Traditional magician rituals are being examined - to lay over the rock and lift a stone for health, leap to the Jadiyata (Witch eyes), parts of clothes binding for health, passing the "ordeal walk". As a touch to the past, follow the Wise man's advice: "If you are searching for God, go and find Him in the man!" [Information from the sign outside the Demir Baba Teke]

BG CH CR CZ EN FR DE IT JA PL RO RU

Ο Βασιλικός Θρακικός τάφος του Свещари (Σβεστάρι) | Свещарска гробница

Ο περίφημος Βασιλικός Θρακικός τάφος του Σβεστάρι ανακαλύφθηκε το 1982 στον αρχαιολογικό χώρο του Сборяново (Σμποριάνοβο), 10 χιλιόμετρα από την πόλη Исперих (Ισπερίχ), κοντά στο Βουλγαρικό χωριό Свещари (Σβεστάρι). Ο τάφος βρισκόταν στην ανατολική νεκρόπολη μεγάλης οχυρωμένης Θρακικής πόλης, η οποία πιστεύεται ότι ήταν η Χέλις, η πρωτεύουσα της φυλής των Γετών...


[source]

Ο τάφος κτίστηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. και η αρχιτεκτονική του είναι μοναδική καθώς δεν χαρακτηρίζεται από την συμμετρία που έχουν όλοι οι υπόλοιποι Θρακικοί τάφοι που έχουν βρεθεί... Μοναδική είναι και η εσωτερική του διακόσμηση...

Οι Γέτες πίστευαν στην αθανασία της ψυχής. Έκλαιγαν και θρηνούσαν όταν γεννιόταν κάποιο παιδί, γιατί θα γνώριζε την δυστυχία του κόσμου, ενώ αντίθετα, όταν πέθαινε κάποιος, ένοιωθαν χαρά χόρευαν και τραγουδούσαν. Οι γυναίκες περιφρονούσαν το θάνατο και επιθυμούσαν να θυσιαστούν και να ταφούν μαζί με τον άνδρα τους. Συνήθως θυσιαζόταν η πιο πιστή γυναίκα του νεκρού που πέθαινε χαρούμενη και υπερήφανη για την τύχη της, ενώ οι άλλες ένοιωθαν δυστυχισμένες που θα συνέχιζαν να ζουν. Άλλες φορές, όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος, οι γυναίκες του νεκρού πολεμιστή συναγωνίζονταν για την τιμή να ταφούν μαζί του. Τους νεκρούς τους ενταφίαζαν ή τους έκαιγαν, αφού τους κρατούσαν τρεις μέρες. Στο διάστημα αυτό έσφαζαν ζώα, έτρωγαν και έπιναν στη μνήμη του νεκρού. Μετά τον ενταφιασμό μελών της αριστοκρατίας διοργάνωναν αγώνες με άφθονα δώρα για τους νικητές [πηγή]. Πολύ συχνά, ο πολεμιστής θαβόταν με το αγαπημένο του άλογο [πηγή]. Τους τάφους των βασιλέων και των επιφανών προσώπων τους σκέπαζαν με τύμβους. Σε έναν τέτοιο τύμβο αποκαλύφθηκε και ο τάφος στο Σβεστάρι...



[Diana Gergova "Geoarchaeological Studies in the Sboryanovo National Reserve"]

Ο τάφος αποτελείται από τρία δωμάτια, το κάθε ένα από τα οποία καλυπτόταν με δικό του θόλο: προθάλαμος, χώρος προσφοράς δώρων και κεντρικό δωμάτιο.


[Diana Gergova "Geoarchaeological Studies in the Sboryanovo National Reserve"]

Στο κεντρικό δωμάτιο με την περίτεχνη διακόσμηση υπάρχουν δύο σαρκοφάγοι, η μια για τον βασιλιά, ενώ η δεύτερη για την σύζυγό του, η οποία τάφηκε μαζί του. Οι τοίχοι είναι χωρισμένοι σε τρία μέρη, στο κάτω μέρος, το οποίο συμβολίζει τον Κάτω κόσμο, το μεσαίο μέρος, το οποίο συμβολίζει την επίγεια ζωή, και το πάνω μέρος που καταλήγει στον θόλο και το οποίο συμβολίζει τον ουρανό... Στο μεσαίο μέρος υπάρχουν τα γλυπτά 10 καρυάτιδων, 3 στα αριστερά, 4 στο κέντρο και 3 στα δεξιά, οι οποίες κρατούν τον ουράνιο θόλο. Το ύψος τους είναι 1,20 μέτρα. Από την μέση και κάτω οι καρυάτιδες έχουν το σχήμα άνθους λωτού. Κάθε καρυάτιδα είναι διαφορετική από τις άλλες και αυτό κάνει τους αρχαιολόγους να πιστεύουν ότι είναι οι μορφές των γυναικών του νεκρού βασιλέα.


[source]

Στο ημικύκλιο κάτω από τον θόλο απεικονίζεται ο βασιλέας με κέρατα πίσω από τα αυτιά του, σύμβολο της ιδιότητας του θεού. Μπροστά του στέκεται η Μητέρα Θεά, η οποία τον στεφανώνει με χρυσό στεφάνι. Αυτό συμβολίζει την ηρωϊοποίηση / θεοποίηση του νεκρού. Μπροστά και πίσω από τα δύο κεντρικά πρόσωπα βρίσκονται διάφορες γυναικείες μορφές... Αστρονομικές μελέτες που έχουν γίνει δείχνουν ότι ο τάφος ήταν κατασκευασμένος έτσι ώστε οι ακτίνες του ήλιου να πέφτουν πάνω στην ζωγραφική σύνθεση κατά την διάρκεια της χειμερινής ισημερίας. Το γεγονός ότι δύο από τις γυναικείες μορφές της σύνθεσης δεν έχουν ολοκληρωθεί καθώς και ότι κάποιες λεπτομέρειες από τις καρυάτιδες είναι ημιτελής, οδηγεί τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι ο βασιλιάς πέθανε απροσδόκητα.

Στο δωμάτιο όπου προσφέρονταν τα δώρα βρέθηκαν οι σκελετοί 4 αλόγων. Ο τάφος, όμως, είχε συληθεί κατά την Αρχαιότητα ή κατά την Ρωμαϊκή περίοδο και το μόνο πολύτιμο που βρέθηκε ήταν ένα σκουλαρίκι κοντά στην είσοδο του τάφου.

Στην πέτρα πάνω από την είσοδο του τάφου είναι σκαλισμένες κεφαλές ταύρων, που συμβολίζουν την ανδρική δύναμη, και τριαντάφυλλα, τα οποία συμβολίζουν την γυναικεία φύση...






[Diana Gergova "Geoarchaeological Studies in the Sboryanovo National Reserve"]

Πολύ κοντά στον Βασιλικό τάφο βρίσκονται δυο μικρότεροι τάφοι, (Τύμβος 12 και Τύμβος 13), οι οποίοι, όμως, δεν βρίσκονται σε καλή κατάσταση.


Δείτε βίντεο για τον Βασιλικό τάφο εδώ...


[ENG] The Thracian Tomb of Sveshtari is situated 2,5 km southwest of the village of Sveshtari. Discovered in 1982 in a mound, this 3rd century BC Thracian tomb reflects the fundamental structural principles of Thracian cult buildings. The tomb's architectural decor is considered to be unique, with polychrome half-human, half-plant caryatids and painted murals. The ten female figures carved in high relief on the walls of the central chamber and the decorations of the lunette in its vault are the only examples of this type found so far in the Thracian lands. Every single caryatid has its own characteristics, something that makes the archaeologists believe that they represent the women of the dead king. Outside the door of the main room may have been placed gifts and sacrifices, but everything from expensive metals was preyed in the ancient times. The tomb is a remarkable reminder of the culture of the Getae, a Thracian tribe [Wikipedia]. Photos: [1.] The tumulus of the Royal tomb (in the left) and Tumulus 12 (in the right), [2.] The Royal tomb, [3.] The plan of the Royal tomb, [4.] The main room, [5.] The heroization of the dead king, [6.] Tumulus 12, [7.] Tumulus 13.
[BUL] Свещарска гробница.

BG CH CR CZ EN FR DE IT JA PL RO RU

Ο Αρχαιολογικός χώρος του Сборяново (Σμποριάνοβο) | Сборяново

Ο Αρχαιολογικός χώρος του Сборяново (Σμποριάνοβο) είναι μία περιοχή στην Βουλγαρία, 10 χιλιόμετρα από την πόλη Исперих (Ισπερίχ), κοντά χωριό Свещари (Σβεστάρι).

[Author: Radoslav Rusinov under Creative Commons 2.0 Generic]

[1] Στην περιοχή αυτή έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα 140 αρχαιολογικά μνημεία, ανάμεσα στα οποία ο περίφημος και μοναδικός Βασιλικός Θρακικός τάφος του Σβεστάρι, ο οποίος ανακαλύφθηκε το 1982 και από το 1985 βρίσκεται στην λίστα της UNESCO για την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά...


Ανάμεσα στα άλλα ευρήματα της περιοχής είναι:


[2] Τα απομεινάρια οχυρωμένης Θρακικής πόλης, η οποία πιστεύεται ότι ήταν η πρωτεύουσα Χέλις των Γετών, της πιο γενναίας και δίκαιας Θρακικής φυλής κατά τον Ηρόδοτο... Εκατέρωθεν της πόλης βρίσκονται δυο τεράστιες νεκροπόλεις με 108 τύμβους, στους οποίος κηδεύτηκαν ευγενείς Γέτες [πηγή]. Στην ανατολική από τις δύο νεκροπόλεις βρίσκεται ο βασιλικός τάφος...



[(c) www.cherga.bg]
[3] Το ιερό "Камен рид" (Κάμεν ρίντ)



[4] Ο Μουσουλμανικός τάφος - ιερό Демир баба теке (Ντεμίρ Μπαμπά τεκέ), πολύ σημαντικό μνημείο για την Μουσουλμανική σέκτα των Βούλγαρων Qizilbāš (Κιζίλμπασι - Κοκκινοκέφαλοι), σέκτα ανάλογη με των Αλεβιτών της Τουρκίας. Ο ναός είναι χτισμένος πάνω σε Θρακικό ιερό.


[ENG] The historical - archeological reserve “Sboryanovo” is situated between the villages Malak Porovetz and Sveshtari of Isperih municipality, in the canyon of Krapinetz river and on the hills around. At this area 140 archaeological monuments have been found, among them the magnificent and unique in its kind Royal Thracian Tomb of Sveshtary... Other important findings in the area are a fortified Thracian city, which is believed to be Helis, the capital of the tribe of Getae, two necropolis with a total of 108 tombs, the sanctuary Kamen Rid, and the Muslim tomb - shrine of Demir Baba Teke, very important for the sect of the Bulgarian Kizlibashi, relevant to the Alevi of Turkey... Photos: [1.] Plan of the archaeological reserve, [2.] The tumulus of the Royal tomb (in the left) and Tumulus 12 (in the right), [3.] Inside the main room of the Royal tomb, [4.] Fortified Thracian city, probably Helis, the capital of Getae, [5.] The sanctuary "Kamen Rid", [6.] Demir Baba Teke.
[BUL] Сборяново...

BG CH CR CZ EN FR DE IT JA PL RO RU