Η συνταγή, τα μελιτίνια κι άλλα... | Melitinia: the recipe and more...

Είχα εκφράσει την επιθυμία μου να φωτογραφήσω τον τρόπο με τον οποίο φτιάχνουν τα Μελιτίνια, το γνωστό Πασχαλινό γλύκυσμα της Σαντορίνης... Έτσι, με κάλεσε η κυρία Άννα από το Ακρωτήρι στο σπίτι της...



Το μελιτίνι αποτελείται από δύο πράγματα. Την ζύμη και την γέμιση. Για την ζύμη χρειάζεστε αλεύρι για όλες τις χρήσεις (750 γραμμάρια), ελαιόλαδο (ένα ρακοπότηρο), και μαστίχα Χίου. Τα υλικά αυτά τα ανακατεύουμε με χλιαρό νερό. Την ζύμη που θα προκύψει την απλώνουμε μέχρι να γίνει πολύ λεπτή. Προσέχουμε, βέβαια, να είναι ομοιόμορφη...



Με μία φόρμα κόβουμε στρογγυλά κομμάτια ζύμης...



Για την γέμιση χρειαζόμαστε ανθότυρο (1 κιλό), ζάχαρη (1 κιλό), μπέικιν πάουντερ (2 κουταλάκια), αυγά (4), αλεύρι για όλες τις χρήσεις (6 κουταλιές της σούπας), μαστίχα σκόνη (2 κουταλάκια), και βανίλια (1). Αρχικά, χτυπάμε καλά στο μίξερ το τυρί και ύστερα προσθέτουμε την ζάχαρη. Στη συνέχεια προσθέτουμε τα αυγά και μετά τα υπόλοιπα υλικά και τα χτυπάμε στο μίξερ μέχρι η γέμιση να γίνει παχύρρευστη.

Υπάρχουν και διάφορες παραλλαγές στην συνταγή, όπως, για παράδειγμα, προσθήκη λίγου ούζου στην ζύμη ή βούτυρο αντί για ελαιόλαδο...



Όταν μου είχαν πει πρώτη φορά ότι το σημαντικό στο μελιτίνι είναι το "τσίμπημα", δεν φανταζόμουν ότι πραγματικά τσιμπάνε τα μελιτίνια! Κι όμως... Και μάλιστα όσα περισσότερα τα τσιμπήματα τόσο πιο μαστόρισσα η μαγείρισσα! Στην φωτογραφία η Μαρία, η μικρότερη κόρη της κυρίας Άννας "τσιμπάει" ένα μελιτίνι...



Η Κατερίνα, η μεγαλύτερη κόρη της κυρίας Άννας τσιμπάει μελιτίνια...



Σε αυτό το μελιτίνι μετρήσαμε 43 τσιμπήματα...




Δεν ξέρω από που προέρχεται το όνομα "μελιτίνι", πάντως στην αρχαιότητα "μελίτινος" ήταν αυτός που ήταν φτιαγμένος από μέλι ή γλυκός σαν μέλι...



Ο στόχος ήταν τα 250 μελιτίνια...



Έτοιμα για τον φούρνο... Η γεύση ήταν εκπληκτική!


Η Κατερίνα "τσιμπάει" ένα μελιτίνι...


Σημείωση: Στην Οία τα μελιτίνια τα φτιάχνουν την Μεγάλη Τρίτη.


[ENG] I expressed my desire to photograph the way locals make "Melitinia", the well known Santorinian soft cheese pastries that traditionally are being made the week before the Easter. Happily, I was invited by Mrs. Anna in her home in Akrotiri to do so... When we make Melitinia, we make two things: the dough and the stuff. For the dough we need flour (750 grams), olive oil (a small glass) and mastic. We mix all these materials with warm water. For the stuff we need cream cheese (1 kg), sugar (1 kg), baking powder (2 tsp), eggs (4), flour (6 tablespoons), mastic powder (2 teaspoons), and vanilla (1 dose). We roll out the dough evenly till it becomes thin and well spread... Then, with the use of a round pastry cutter, we start cutting out the dough into round pieces... For the stuff, we hit well in the blender the cheese and then we add the sugar. After a while, we add the eggs and then the remaining ingredients and beat in mixer until we have a thick mixture (There are several variations on the recipe, such as, for example, adding a little ouzo in the dough or using butter instead of olive oil). We take few stuff with a spoon, we add it in each round piece of dough, turning its edges and pinching it. When I was told for first time that the most important when making melitinia is the "pinching", I could not imagine that they actually pinch the melitinia!! But they really do that! And not only that... The more pinches the better. I do not know why they call them "melitinia, however in ancient times "melitinos" was the one that was made from honey or who was sweet as honey... Photos: [1] Mrs. Anna, [2] Mrs. Anna spreading the dough, [3] Cutting out the dough into round pieces, [4] The stuff. [5] Maria, the younger daughter of Mrs. Anna, pinching a melitini, [6] Katerina, the elder daughter of Mrs. Anna, [7] We counted 43 pinches to that melitini, [8] Maria, [9] The target was 250 melitinia, [10] Ready for the oven! Video: Katerina pinching a melitini.

BG CH CR CZ EN FR DE IT JA PL RO RU

Ανεδοσά | Anedosa, the Mist from the Volcano

Η "ανεδοσά" είναι ένα τοπικό φαινόμενο της Σαντορίνης, το οποίο προκαλείται από την διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ του ηφαιστείου και του νησιού... Μοιάζει με ομίχλη, η οποία ανεβαίνει από την θάλασσα της καλντέρας και απλώνεται σε όλο το νησί...


[ENG] "Anedosa" is the mist from the volcano of Santorini. It is a local phenomenon that happens due to temperature difference between the volcano and the island... it starts from the sea of the caldera, it climbs the cliffs and then spreads to the rest of the island...

BG CH CR CZ EN FR DE IT JA PL RO RU

Κολυμπώντας με τους καρχαρίες | Swimming with the sharks

Όχι. Στην πραγματικότητα δεν κολύμπησα με καρχαρίες... Το βίντεο είναι από το Ενυδρείο της Βαρκελώνης, ένα από τα μεγαλύτερα του κόσμου...


[ENG] No... I did not swim with sharks... The video is from the Aquarium of Barcelona...

BG CH CR CZ EN FR DE IT JA PL RO RU

Ο Μπελάς κι η Αμπελιά | Twisting the vines in Santorini

Ο φίλος, κυρ. Μιχάλης ο "Μπελάς", αγαπημένο μου φωτογραφικό θέμα στην Σαντορίνη, "κουλουριάζει" μια αμπελιά... Αρχίζει με το "πάστρεμα", όπου το αμπέλι καθαρίζεται από τα μικρά κλαράκια, συνεχίζει πλέκοντας τα "στριφάλια", τα κεντρικά κλαριά του αμπελιού,  τα οποία πλέκονται το ένα με το άλλο, και τελειώνει με το "κουλούριασμα" της αμπελιάς...

Το κουλούριασμα της αμπελιάς ή "πλέξιμο του καλαθιού", είναι πολύ σημαντικό στο νησί, γιατί έτσι προστατεύονται τα αμπέλια από τους δυνατούς ανέμους.


[ENG] My friend, mr. Michalis "Mpelas" ("trouble maker"), my favorite photographic subject in Santorini, showed me how the locals twist the vines on the island... This is very important in order to protect the plants from the strong winds...

BG CH CR CZ EN FR DE IT JA PL RO RU

Στον τάφο του Αντίοχου Α' Θεού της Κομμαγηνής | Nemrut Dağı

Στο όρος Νεμρούτ, στον ιεροθέσιον του Αντίοχου Α' Θεού της Κομμαγηνής, ο οποίος έφτιαξε την δική του θρησκεία και συμπεριέλαβε σε αυτή τον εαυτό του και τους προγόνους του...

Σύνδεσμος σε χάρτη / Link to Map: 37° 58' 52''N, 38° 44' 26''E


Δες επίσης: / See also:
Από την Κωνσταντινούπολη στο όρος Νεμρούτ | From Istanbul to Mount Nemrut
Ο τύμβος του Αντίοχου Α' Θεού της Κομμαγηνής | Nemrut Tümülüsü
Οι Θεοί της Κομμαγηνής | Gods of Commagene



[ENG] On top of Mount Nemrut, at the hierothesion of King Antiochus I Theos of Commagene, who created his own religion and included in it himself and his ancestors...

BG CH CR CZ EN FR DE IT JA PL RO RU

Στην ψαραγορά της Πόλης | Balık Pazarı

Ο φίλος μας ο Fırat (Φιράτ) τραγουδάει μαζί τους μουσικούς εστιατορίου στο Balık Pazarı (Μπαλίκ Παζάρι - Ψαραγορά) της Πόλης...

Ο βιολιστής...



Το ούτι...

[ENG] Our friend, Firat, singing with the musicians of a restaurant in the Fish Market of Istanbul... Photos: [1] The violinist, [2] Oud player.

BG CH CR CZ EN FR DE IT JA PL RO RU

Στην Αγιά Μαρκέλλα | On the eve of the feast day of St. Markella

Την παραμονή της Αγίας Μαρκέλλας στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης γίνεται μεγάλο πανηγύρι στο παρεκκλήσι της Αγίας Μαρκέλλας, το οποίο ανήκει στην οικογένεια του Φάνη Αρβανίτη. Στο φετινό πανηγύρι χόρεψαν νησιώτικους παραδοσιακούς χορούς τα παιδιά του Συλλόγου Ακρωτηριανών Θήρας. Σέρνει τον χορό ο γιός του Φάνη, ο Ραφαήλ.

[ENG] On the eve of the feast day of Saint Markella, a feast takes place at the chapel of Saint Markella in Akrotiri of Santorini, which belongs to the family of Fanis Arvanitis. This year, the youth of Akrotiri danced traditional dances from the Greek islands. First of the dancers, the son of Fanis, Rafail.

BG CH CR CZ EN FR DE IT JA PL RO RU

Η λαϊκή παράδοση για τον Προφήτη Ηλία της Σαντορίνης | Prophet Elias of Santorini

Ο Βαγγέλης Αλεφραγκής, κατά την διάρκεια πανήγυρης στην εκκλησία του Ταξιάρχη στο Ακρωτήρι, αφηγείται την ιστορία της ίδρυσης του Μοναστηριού του Προφήτη Ηλία της Σαντορίνης, όπως αυτή έχει καταγραφεί στην λαϊκή παράδοση του νησιού... Πρέπει να σημειωθεί, όμως, ότι η παράδοση αυτή διαφέρει από την επίσημη ιστορία του μοναστηριού... Πάντως, και άλλος από τους παρευρισκομένους είπε ότι έχει ακούσει και αυτός από τους προγόνους του την ιστορία αυτή...



Βαγγέλης: Ήταν, εδω πέρα, δύο τρεις καλόγεροι, ας πούμε, που ήτανε στο μοναστήρι εδώ... και είχε πιάσει μια μεγάλη κακοκαιρία, ήτανε χειμώνας! Μιλάμε... σου λέει, για μεγάλη θύελα... κακοκαιρία... Ήτανε, λοιπόν, μία τούρκικη φρεγάτα, όταν λέμε "επί Τουρκοκρατίας", οι Τούρκοι μας κυβερνούσανε, δηλαδή ήμασταν σκλάβοι, από ό,τι έχουμε...
Γιάννης: Ναι...
Βαγγέλης: Κινδύνευε να βουλιάξει! Χάθηκε, δεν ήξερε που πάει... Όταν γύριζε... κάπου, ας πούμε εκεί [δείχνοντας με το χέρι προς την μεριά του φάρου], εκείνη την ώρα ο καλόγερας από εδώ... εκείνα τα χρόνια δεν είχανε ούτε πετρογκάζ, ούτε τίποτα... είχανε την φουβου με τα κάρβουνα... που ανάβανε για να... Λοιπόν... έπιασε ο καλόγερας, τώρα, να κάνει τσάι... δεν ξέρω τι... κάτι από τα βουνά, που κόβανε τα χόρτα, για να κάνει... να ζεσταθούν... να πιούνε κάτι... και βγήκε έξω να φυσήξει για να... ανάψει η φωτιά... Είδανε αυτοί [δείχνοντας προς το μέρος που υποτίθεται ότι ήταν η Τουρκική φρεγάτα] την φωτιά και λένε υπάρχει ξηρά εδώ... υπάρχει στεριά... και βαστήξανε πάνω σε [...] και γυρνάνε από εδώ... ήτανε βοριάς, ως φαίνεται ο καιρός, και τους [...] από κάτω...
Γιάννης: Στα πηγάδια...
Βαγγέλης: [νεύει καταφατικά] και γυρίσανε, λοιπόν, πάνω στην φωτιά και ήρθανε... και... φουντάρανε... τους [...] και φουντάρανε εδώ... Μέσα ήταν ένας μεγάλος αξιωματικός των Τούρκων... Αφού ξημέρωσε... Αφού ξημέρωσε...λέει... είδανε την στεριά... είδανε την... αυτή... σου λέει εδώ υπάρχει ζωή, κάτι... αυτή η φωτιά... υπάρχουν ανθρώποι εδώ πέρα... Βγαίνουν έξω κάτι ναύτες, δεν ξέρω τι... προχωρήσανε... είδανε τα μονοπάτια που υπήρχαν, να πούμε, από τα χωράφια...
Γιάννης: Ακολουθήσαν το μονοπάτι...
Βαγγέλης: ...βλέπουν εδώ το μοναστήρι, την εκκλησία... έρχονται εδώ, βλέπουνε τους καλόγερους... Αυτοί φοβηθήκανε... Λέει "μη φοβόσαστε, εσείς απόψε μας σώσατε την ζωή, διότι εμείς κινδυνεύαμε, πως μας;"... Λέει "εκείνη την ώρα κάθονται να ανάψουν τα κάρβουνα, να πούμε, για να ψήσουμε ένα ζεστό να ζεσταθούμε και"... "Αυτό", λέει, "μας έσωσε την ζωή". Πάνε, φωναζουνε... πάνε κάτω στον... αρχηγό τους.... τους λέει "έτσι και έτσι, υπάρχει να εκεί κάτι αυτοί και αυτοί οι ανθρώποι μας έσωσαν"... Τους λέει "φέρ' τους κάτω"... Κατεβαίνουν... "Τι θέλετε", λέει, "από εμάς να σας προσφέρουμε, γιατί εμείς ήμαστε πνιγμένοι, ας πούμε, και σωθήκαμε από την φωτιά που είχατε ανάψει"... "Τίποτα", λέει, "δεν θέλουμε, απλώς", λέει, "εκει πέρα που είναι το μοναστήρι μας αυτό" [...] πως το πάνε εκείνα τα χρόνια οι ανθρώποι, "αν μπορούσαμε να το μεγαλώναμε λίγο" λέει και αυτά... Και βάζει, λέει, αυτός μία σφραγίδα, να πούμε, σε, δεν ξέρω πως, και λέει "αυτό είναι από μένανε και θα το κάνετε όπως θέλετε το μοναστήρι και όπου θέλετε"... λεφτά, δηλαδή, δεν ξέρω πως τα πήρανε και τι τους είπε να κάνουνε...
Γιάννης: Και έτσι...
Βαγγέλης: Και έτσι έγινε το μοναστήρι απάνω... Αυτή είναι η ιστορία του μοναστηριού...
Κλέαρχος: Ποιο μοναστήρι απάνω;
Γιάννης: Στον Πύργο λέει...
Κλέαρχος: Τον προφήτη Ηλία;
Βαγγέλης: Ναι!
Κλέαρχος: Από ΄δω ξεκίνησε;
Βαγγέλης: Από ΄δω ξεκίνησε! Από 'δω... Και κάνανε το μοναστήρι απάνω στον Πύργο...


[ENG] Vaggelis Alefragis, a resident of the village Akrotiri of Santorini, narrates a story that goes from father to son, about the founding of the Monastery of Prophet Elias... It must be noted, though, that this story differs from the official story of the monastery.

BG CH CR CZ EN FR DE IT JA PL RO RU

Πριν πιάσουν την αξίνα να σκάψουν, τη φιλούσανε! | Kissing the hoe...

Κουμπάρος: Είχα βάλει κοπριά και έκαμε τριανταέξι τόνοι ντομάτα…
Μιχάλης: Τριανταέξι τόνοι ντομάτα, τρεις ζευγαριές!
Κουμπάρος: Τρεις ζευγαριές, έτσι;
Μιχάλης: Άνυδρα!, άνυδρα!
Κουμπάρος: Άνυδρα…
Μιχάλης: Δηλαδή τρεις ζευγαριές, εννιά στρέμματα!
Κουμπάρος: εννιά στρέμματα… τριανταέξι τόνοι…
Μιχάλης: τόνοι, λέμε, ε!
Κουμπάρος: τριανταέξι…
Μιχάλης: Εφτά εργοστάσια δουλεύανε απάνω στην Σαντορίνη! Εφτά εργοστάσια δουλεύανε και δεν προλαβαίνανε την ντομάτα… Αλλά ο κόσμος έπιανε την αξίνα να σκάψει και την φιλούσανε! Μου λέγε ο πατέρας μου, «τι να σου πάρω από τα Φηρά άμα θα πάω;», που πήγαινε μία φορά το μήνα… Του λέω «Μπαμπά, θέλω μια κρανιά», από αυτή που […] «ή φέρε μου», του λέω, «μια καλή αξίνη»
Κουμπάρος: Αξίνη, ναι!
Μιχάλης: Αν είχα παπούτσια ή αν είχα καπέλο δεν με ένοιαζε! Μια αξίνη να [κάνοντας τον σταυρό του]… το λέω…
Κουμπάρος: εργαλείο… εργαλείο…

Μιχάλης: «η μια καλή κρανιά», λέω, «φέρε μου ή μια αξίνη καλή να την έχω». Έβλεπα τις άλλες αξίνες των αλλονών που ήταν πιο όμορφες και πιο καινούργιες… και μας… όλοι είμαστε φτωχοί… είμαστε δώδεκα αδέλφια! Μεγάλη οικογένεια… Όλα ήτανε λιγάκι down... Μην τα λέμε αυτά… Και τα ζήλευα!! Ήθελες να σκάψεις και δεν είχες το κατάλληλο εργαλείο! Είχες την όρεξη… Κατάλαβες κυρ. Γιάννη; Μην τα λέμε… Είχαν οι άλλοι τα καλά μουλάρια και εμείς είχαμε την [...]… Ήθελες να της βάλεις το άροτρο να οργώσεις το χωράφι όπως ήθελες και δεν μπορούσες… Και λέω τώρα στα παιδιά μου «βρε τώρα είναι η ζωή!»



Ο κυρ. Μιχάλης ο "Μπελάς" ("μπελάς", αλλά καλός μπελάς) είναι από τους πρώτους ανθρώπους που φωτογράφισα, όταν άρχισα να ασχολούμαι με την φωτογραφία... Τον είχα πετύχει εκεί, στο αμπέλι, δίπλα στον προϊστορικό οικισμό του Ακρωτηρίου να οργώνει το χωράφι ξυπόλητος... Όταν του το θύμισα αυτό, το Σάββατο στον Ταξιάρχη, μου είπε... "Από μικρός έτσι όργωνα... Εμείς τότε είχαμε ένα ζευγάρι παπούτσια και αυτά ήταν για την Κυριακή στην εκκλησιά... Πριν μπούμε στο χωράφι τα βγάζαμε για να μην τα χαλάσουμε..."

[ENG] Michalis "Mpelas" describes life in the old times on Santorini... He says that, in the old times, people, before starting to dig, they were kissing the hoe... He was a young guy and when his father was asking him if he wants something from Fira, where he was going once per month, he was answering "bring me a good hoe!". He did not care if he had shoes or hat, he just wanted a good hoe... They had the will to work but they did not have the appropriate tools... He was from a poor family, one out of twelve children, and they were poor... He was looking at other people hoes and he was becoming jealous... Mr. Michalis was one of the first persons that I photographed when I started to have this hobby... I saw him one day, at a vineyard next to the prehistoric site of Akrotiri, ploughing the land barefooted... When I reminded him that, in the Saturday at the fair of Taxiarchis church, he said to me: "It is like that from the time that I was a child... At that times, we had only one pair of shoes and it was for going to the church in Sundays... Before getting into the field, we were taking them out not to destroy them!"

BG CH CR CZ EN FR DE IT JA PL RO RU

Ακρωτήρι: Η πρώτη αξινιά... | Akrotiri: The first dig...

Ο Βαγγέλης Αλεφραγκής, ο πρώτος εργάτης που έσκαψε στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης για τον αρχαιολόγο Σπύρο Μαρινάτο, αφηγείται την ανακάλυψη του προϊστορικού οικισμού...

Βαγγέλης: Ο πρώτος εργάτης που πήγε στην ανασκαφή και έβαλε την πρώτη αξινιά ήμουν εγώ. Επί Μαρινάτου ήμουν εγώ…
Γιάννης: Φορούσε γκέτες ο Μαρινάτος;
Βαγγέλης: Ήμουν εγώ… Ο Μαρινάτος ήταν ένας λεβέντης άντρας ψηλός με ένα καπέλο έτσι μεγάλο…
Γιάννης: Σομπρέρο
Μιχάλης: Κάσκα! Κάσκα! Και όλο στρατιωτικά ρούχα
Βαγγέλης: Έτσι…
Γιάννης: Και ένα βίτσι… μια βέργα…
Βαγγέλης: Όταν πήγα δεν είχε βέργα… αλλά… μου λέει… είχα απολυθεί από φαντάρος εκείνη την εποχή και ήμουν στο χωριό… ξέρεις… δεν πήγαινα σε καν ’να χωράφι…
Γιάννης: Και ξεκινήσατε βόρεια, επάνω;
Βαγγέλης: Θα πω εγώ την ιστορία να την γράψει και το παλικάρι…
Κουμπάρος: Αν ζούσε ο Μαρινάτος, θα είχαμε λιμάνι από κάτω, τώρα... Δεν θα είχαμε τον Αθηνιό... Ήταν πολύ ενεργητικός άνθρωπος...
Βαγγέλης: Πήγε στον πρόεδρο που είχαμε στο Ακρωτήρι και λέει «θέλω να βρω κάτι αρχαία εδώ πέρα, έχω ακούσει από…» Εν πάσει περιπτώσει… μου λέει ο πρόεδρος… εμένα... «βρε, ήρθε ένας ξένος»… γιατί εκείνα τα χρόνια δεν υπήρχε τουρισμός και άμα βλέπαμε έναν άνθρωπο που δεν τον ξέραμε τον ελέγαμε ξένο… «ήρθε ένας ξένος», μου λέει, «και ψάχνει να βρει κάτι αρχαία»… εμείς δεν ξέραμε τι πάει να πει αρχαία… «και θέλει έναν άνθρωπο να πάει… να… του σκάψει» ξέρω ‘γω τι… «κάτω στους Φαβατάδες»… Φαβατάδες[1] λέγεται η περιοχή… που είναι τα πράγματα…
Κλέαρχος: Φαβατάδες
Βαγγέλης: Φαβατάδες… Εκάνανε πολύ φάβα…Τα χωράφια αυτά ήτανε… φάβα… «Πας;», μου λέει, «και πληρώνει μεροκάματο καλό, πας;». Του λέω «αμέ! πάω!». «Έλα αύριο το πρωί», μου λέει, «εδώ» να πάμε στα Φηρά… γιατί έμενε στα Φηρά…
Γιάννης: Ο Μαρινάτος
Βαγγέλης: Ο Μαρινάτος… «Πάρε μία αξίνη και ένα φτιάρι»
Γιάννης: Σκουπάκι, ξέρω ‘γω…
Βαγγέλης: Ναι… Λέω «εντάξει!». Πράγματι το πρωί πάω στον Άγιο […] ξέρεις που είναι ο Άγιος […]. Ήλθε εκείνος με το ταξί… Του λέει ο πρόεδρος «…το παιδί… να πάτε κάτω…». Κατεβαίνουμε…. Μονοπάτι ήτανε… δεν υπήρχαν δρόμοι και…
Γιάννης: Ναι… ναι… ναι…
Βαγγέλης: Πάμε εκεί πέρα… Μου λέει «για σκάψε εδώ πέρα!». Όταν μου είπε να σκάψω… ξέρεις που; Που είναι τώρα τα… που είναι η Κατίνα; Η Κατίνα[2]… το φυλάκιο από πάνω…
Γιάννης: Ναι… ναι… ναι..
Βαγγέλης: Λίγο από κάτω… Από κάτω εκεί, ακριβώς… Μου λέει «για σκάψε εδώ πέρα». Εγώ, αφού μου είχε πει ο πρόεδρος θα πάρω και καλό μεροκάματο, παιδί εγώ, νέος, ας πούμε…
Γιάννης: Βάραγες εκεί, ε;
Βαγγέλης: «Ωπ!!», μου κάνει αυτός, «Στοπ!!». «Δεν είναι…», μου λέει, «σιγά – σιγά!!». Λοιπόν, «αργά, πιο αργά!»… έκανα εγώ…
Γιάννης: Έφυγε η άσπα από πάνω και βρήκες ελαφρόπετρα;
Βαγγέλης: Κυρ. Γιάννη μου, κατά σύμπτωση, όπως έσκαβα εγώ εκεί… γιατί ήταν έτσι… κατηφορικός… κι όπως έσκαβα κι έβγαλα τα χώματα… βγαίνουνε δυο πιθαράκια δίδυμα… το ένα δίπλα στο άλλο… Μου λέει «κράτει!», «κράτει!», μου λέει… Δεν είχαμε τότες ούτε σκουπάκια, ούτε… αυτά… μου λέει «με το χέρι σου κάνε»… «Εδώ είμαστε», λέει αυτός, «τώρα. Εδώ είναι τα αρχαία»… «Εδώ», μου λέει, «παιδί μου, πριν εκατό χρόνια[3] και, είχε έρθει ένας Γερμανός αρχαιολόγος και με αυτό το χαρτί ήρθα εγώ εδώ», και μου είπε το νότιο μέρος της Σαντορίνης… Ένα λεπτό, συγνώμη [μιλάει στο τηλέφωνο] Ακούς; Εν πάσει περιπτώσει, τα καθαρίσαμε αυτά από το… τα φωτογράφισε εκείνος… Μου λέει «εδώ είναι τα αρχαία, γιατί πριν εκατό χρόνια έχω ένα χαρτί εγώ από έναν Γερμανό αρχαιολόγο [4] ότι στο νότιο μέρος της Σαντορίνης υπάρχουν αρχαία και πολύ χρυσό![5]». Έτσι μου ‘πε… Αυτήν την λέξη μου είχε πει… «Τα αρχαία», μου λέει, «είναι εδώ», «το χρυσό θα δούμε που θα τον βρούμε». Μου λέει «εγώ θα φύγω τώρα να πάω στην Αθήνα…». Αυτός μόλις τα είδε…
Γιάννης: Εσύ ακούγοντας, όμως, για χρυσό, σαν παιδί τότε, δεν σκέφτηκες «να πάω να σκάψω και μόνος μου»;
Βαγγέλης: Όχι!
Γιάννης: Όχι…
Βαγγέλης: Όχι, καθόλου… Δεν ήξερα τι πα να πει… Και το χρυσό, ακόμα, δεν ήξερα, να πούμε…
Γιάννης: ναι, τι χρώμα έχει…
Βαγγέλης: …τι χρώμα έχει… Μου λέει: «τώρα θα φύγω να πάω στην Αθήνα, να δείξω ότι πράγματι τα βρήκαμε τα αρχαία. Εσύ βρες κα ‘να δυο εργάτες ακόμα και… σιγά - σιγά», μου λέει… «να βρείτε και κάτι άλλο μέχρι να γυρίσω» και αυτά… και… «όλα καλά», μου λέει… «Εσείς είσαστε τυχεροί από την καλή… Θα πουλάτε», μου λέει, «κομπολόγια και θα κονομάτε τον χρυσό». Αυτό που λέμε ότι υπάρχει και χρυσό… «Θα βγά’τε πολλά λεφτά». Αυτήν την λέξη την θυμάμαι…
Γιάννης: Έφυγε αυτός, εν τω μεταξύ, και εσείς…
Βαγγέλης: …και με άφησε εμένα…
Γιάννης: …εξακολουθούσατε να…
Βαγγέλης: …να βρω και κα’νά δυο εργάτες… να σκάψουμε να βρούμε και κάτι άλλο ακόμα, ό,τι βρούμε… Με άφησε εμένανε υπεύθυνο να βρω και κα’να δυο τρεις εργάτες μέχρι να γυρίσει… τρεις – τέσσερις μέρες…
Γιάννης: [μιλάει στο τηλέφωνο]
Βαγγέλης: Μάζεψα, όμως, εγώ δύο τρεις φίλους… έτσι κι έτσι… ελάτε, να πούμε, γιατί βρήκανε κάτι αρχαία… δύο τρεις φίλοι… πάμε εκεί… σκάβαμε… όπως σκάβαμε εκεί πέρα ρε παιδιά… βγάζουμε ένα πιθάρι μεγάλο… τόσο! Λέω «σιγά σιγά, όπως μου είπε», λέω, «ο αρχαιολόγος, ο άνθρωπος αυτός», λέω, «σιγά σιγά να το βγάλουμε». Μόλις το βγάζουμε, παίρνει ένας από όλους… από αυτούς… ένα… όπως ήταν ο κασμάς… το φτυάρι που σκάβαμε… εκεί… τραβάει μια και το κάνει κομμάτια… «Ρε συ, τι έκανες, ρε;» «εεε.. βρρρεεε..», λέει… Ανθρώποι, δηλαδή, που δεν ξέραν τι αξία έχει και τι άξιζε… Βρήκαμε και κάτι άλλα σπασμένα… κάτι έτσι… Έρχεται ο Μαρινάτος…
Γιάννης: Μέσα είχε τίποτα το πιθάρι αυτό;
Βαγγέλης: Όχι… δεν είχε τίποτα! Έρχεται ο Μαρινάτος, το βλέπει το πιθάρι, που ήτανε γερό και το βρήκε σπασμένο… γιατί φαίνεται…
Γιάννης: Ναι… ναι…
Βαγγέλης: Ξέρετε αυτό… Αφού ήταν ολόγερο… Μου λέει «Βαγγελάκη Αλεφραγκή, γιατί το σπάσατε;» Εγώ κυρ. Γιάννη τώρα, τι να πω; Να πω ότι το ‘σπασε ο Γιάννης;
Γιάννης: Από λάθος, ξέρω ‘γω…
Βαγγέλης: «Δεν ξέρω», λέω, τι… «Έξω», μου λέει «από την ανασκαφή». «Έξω», μου λέει «από την ανασκαφή. Σε άφησα», μου λέει, «υπεύθυνο και… Με κατάστρεψες!», μου λέει… «Κύριε Μαρινάτο...»… ήτανε πολύ βλάσφημος…
Γιάννης: Πολύ βλάσφημος ήταν, ε; Έβριζε, ε;
Βαγγέλης: Του κάνω και ‘γω, με συγχωρείς, «Άντε γαμήσου και εσύ και τα αρχαία σου!»… Εγώ του λέω «δεν ξέρω ποιος το ‘σπασε»… δεν ήθελα να… εγώ τον άνθρωπο τον ήξερα… εγώ τον είδα… αλλά δεν ήθελα να του πω, τώρα… «έσπασε, δεν ξέρω…»… Έφυγα, αλλά μετά ξεκίνησε αυτός… έφυγα εγώ… τέρμα! Εγώ έφυγα από την ανασκαφή… […] μετά τι γινότανε… ανασκαφή… κόσμο… αυτά… ήθελε να κάνει και […] με πήρε ο εργολάβος εμένα μαζί του και του κουβαλούσα […] με τα γαϊδούρια αμμοχάλικα… δεν υπήρχανε τότε νταμάρια και τέτοια… και έκανε τα δωμάτια… όλα αυτά… πάνω από […] …και από αυτόν έφυγα εγώ, γιατί… εντάξει… εγώ δεν ήθελα να γίνω ρουφιάνος για τον φίλο μου…
Γιάννης: Τελικά πως παραπάτησε αυτός και… έπεσε και σκοτώθηκε;
Βαγγέλης: Μετά εγώ δεν ήμουν εκεί…
Γιάννης: Α, δεν ήσουν εκεί… Δεν ξέρεις, δηλαδή…
Βαγγέλης: …αλλά πήγε να φωτογραφίσει κάτι που βρήκε και όπως έκανε πίσω…
Γιάννης: Τον σπρώξανε;
Βαγγέλης: Όχι, όχι! Δεν τον εσκότωσε κανένας, γιατί να τον σκοτώσουν; Δεν το πιστεύω…
Κλέαρχος: Έχουμε ακούσει… λέει ότι… ότι είχε αρχίσει να λέει «θα σκάψουμε και σε αυτό το κτήμα, θα σκάψουμε και σε αυτό το κτήμα, θα σκάψουμε και στο άλλο κτήμα και… κάποιοι αγχωθήκανε για τα κτήματα…»
Ακρωτηριανός: Όταν δούλευε ο Μαρινάτος, εγώ τον έζησα ένα διάστημα… Δεν πα να πήγαινε ο πρωθυπουργός της Αμερικής […] «φύγε γιατί τώρα δουλεύω!». Τον δρόμο από πάνω… αυτό… του Ακρωτηριού… τον εκάμαμε εμείς… τον επατήσαμε… ρίξαμε τα ασφαλτικά τα πάντα… […] κάναμε τον εργολάβο…
Βαγγέλης: Ο Μαρινάτος ήτανε πολύ παλικάρι… κανέναν… Άλλο που μάλωσα μαζί του… και τον έβρισα… και του είπα… του είπα και την κουβέντα αυτή...


Σημειώσεις:

[1] Οι "Φαβατάδες" ήταν περιοχή με χωράφια που ήταν σπαρμένα με φάβα. Βρίσκονταν στην περιοχή του Συγκροτήματος Δ του προϊστορικού οικισμού.

[2] Η Αικατερίνη Αρβανίτη, η σύζυγος του Μηνά Αρβανίτη, του παλαιού αρχιφύλακα των ανασκαφών είναι σήμερα αυτή η αρχιφύλακας των ανασκαφών.
[3] Ακριβώς 100 χρόνια πριν το 1967, όταν ο Μαρινάτος εμφανίστηκε στο Ακρωτήρι, το 1867, υπήρξε ανασκαφική δραστηριότητα στην περιοχή από τον Γάλλο γεωλόγο και πετρολόγο Ferdinand André Fouqué (Φερδινάνδο Φουκέ).
[4] Αν πράγματι ο Μαρινάτος αναφέρθηκε σε κάποιον Γερμανο, το πιο πιθανό είναι ότι πρόκειται για τον βαρόνο Hiller von Gaertringen, ο οποίος είναι αυτός ο οποίος ανέσκαψε την Αρχαία Θήρα στο Μέσα Βουνό και οργάνωσε και μικρότερες ανασκαφές σε διάφορα σημεία του νησιού. Άλλη εκδοχή είναι να πρόκειται για έναν από τους συνεργάτες του Hiller, τον Robert Zahn, ο οποίος έκανε ανασκαφές στην περιοχή του "Ποταμός". Πάντως μεγάλη ανασκαφική έρευνα έκανε στην περιοχή του Φαβατά η Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή, η οποία πιθανότατα είχε ανακαλύψει την Ξεστή ΙΙ.
[5] Η αναφορά σε "χρυσό" φέρνει ξανά στον νου τις ανασκαφές του Φουκέ το 1867 στην περιοχή "Ποταμός", κοντά στις ανασκαφές του Ακρωτηρίου, ο οποίος είχε βρει δύο χρυσούς κρίκους.

Περισσότερες πληροφορίες για την ιστορία των ανασκαφών στην Θήρα μπορεί να βρει κανείς στο βιβλίο της Ίριδας Τζαχίλη "Οι αρχές της Αιγαιακής Προϊστορίας - Οι ανασκαφές στη Θήρα και τη Θηρασιά τον 19ο αιώνα", εκδόσεις Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα 2006, ISBN: 960-7945-97-2.

[ENG] Vaggelis Alefragis, the first worker that dug for archaeologist Spiridon Marinatos at Akrotiri of Santorini describes the story of the discovery of the prehistoric site...

BG CH CR CZ EN FR DE IT JA PL RO RU